AB-da 7 milyon v blk daha çox qeyri-qanuni mühacir yaayr. Bu gün mühacirt islahatlar bard debatlarn sas mövzusu onlarla n etmk barddir. lbtt ki, qanuni imiqrantlarla bal sual da hl cavabsz qalr.

Misal üçün, AB öz qaplarn daha bacarql içilr açmaldrm? Müssislrin çoxu bunu istyir. V ya Konqres hazrk mhdudiyytlri azaltmaldrm? Suallar hddn artq çoxdur.
Konqres keçn il mühacirt islahatlar bard qanun layihsini qbul etmy çald. Ancaq qanun layihsi Senatdan keçmdi. Ona gör d, qanunvericilrin yerin, administrasiya srhd thlüksizliyini v mühacirlr nzarti güclndirmk üçün yeni ölçülri byan etdi. Bu addmlara i yerlrind reydlrin artrlmas v müssis rhbrlrin böyük miqdarda crimlr daxildir.

Mühacirlrin hüquqlarn müdafi edn fallar deyir ki, güclü  nzart htta qanuni immiqratlar da czalarla üzlmk thlüksi qarsnda qoyur. Ancaq qanunsuz mühacirlrin leyhin olan fallarn fikrinc milyonlarla insann tchizat ictimai xidmtlr böyük dyr ksb edir. Kaliforniyada bir fal deyir ki, tat pulu zlzl riski olmayan körpü v baqa ictimai strukturlarn tikintisin srf ed bilr.

Dinlyicilrimiz adtn bel bir sual verirlr. AB-da nec qanuni daimi sakin olmaq olar? Bunun 5 yolu var. Ancaq proses çox çtin v vaxtalc olur.

Daimi sakin xaricd doulan ancaq Amerika vtnda il demk olar ki, eyni hüquqa malik olan insanlardr. Onlar ily ancaq, ss ver v ya siyasi idary sahib ola bilmz. Daimi sakinlik özünü balaca bir kardla – “green cart”la ks etdirir. Ancaq bu kartn rngi yal yox, açq qrmzdr.

“Green Cart” Daxili Thlüksizlik Departamentind olan AB Vtnda v Mühacir xidmtindn ld olunur. nsanlarn çoxu AB-a ail sponsorluu il glir. Bu, o demkdir ki, AB-dak ail üzvlri mühacir gör msuliyyti öz üzrin götürür. Sponsor AB vtnda v ya daimi sakini olmaldr. Bundan lav o xsin ya 18-dn yurax v AB-a glmk istyn xsl qan qohumluu olmaldr. Amerika vtnda il ail quran adam da drhal qan qohumuna çevrilir. Ancaq onlara vvlc müvqqti “Green Cart” verilir. Tdqiqatçlar nigah mhz immiqrasiya mqsdil ba tutmamasn tsdiq etdiyi tqdird, iki ildn sonra hmin xs daimi sakinlik statusu verilir.

kinci yol ilmk üçün Amerikaya glmkdir. 2006-c ild txminn 160 min adam bu üsulla AB-da daimi sakin olub.
AB-da daimi sakin olmaq üçün qaçqn statusu da kömk edir. Bu yol ölklrind qaldqlar tqdird fiziki zoraklqlara mruz qalacaqlarndan qorxan insanlara amil olunur. Bel xs vziyytlri bard ya AB sfirliyin ya da BMT-nn qaçqnlar komitsin müracit etmlidirlr.

AB-n daimi sakini olman baqa bir yolu Amerikada investisiya yatrmaqdan keçir. Bunun üçün grk, ölknin kasb razilrin n az 500 min dollar pul yatrasan v az 10 nfri il tmin etmlisn. 2006-c ild bu yolla daimi sakin statusu alanlarn say 750 olub.

Beinci v sonuncu  yol is lotoreya yolu il “Green Cart”n ld olunmasdr. mmiqrantlarn Müxtlifliyi Viza Proqram adlanan bu lotereyann mqsdi dünyann bütün xalqlarndan olan nümayndlr Amerikada yaamaq ans vermkdir.
nsanlar adlarn lotoreyaya daxil edrk bxtlilr srasna dücklrin ümid edirlr. ansl xsi is kompyuter seçir.
Ancaq bu 5 üsulun hams üçün uzun müyyn vaxt tlb olunur.

Emil Quliyev