Hn 3 tháng trc, Min in ã b bão Nargis tàn phá d di, vi hn 144,000 ngi thit mng hoc mt tích và hàng triu ngi lâm cnh màn tri chiu t. Trong nhiu tun l sau thiên tai kinh hoàng này, chính quyn quân nhân Min in ã b ch trích kch lit vì tìm cách ngn chn nhng n lc cu h và cu tr ca cng ng quc t. Mt s ngi cng mong rng hu qu ca bão Nargis s làm suy yu và a ti ch sp ca tp oàn tng lãnh. Tuy nhiên, mt s các nhà phân tích và nhiu ngi Min in gi ây nói rng thiên tài này có l ã giúp cho quân i Min in tr nên mnh hn trc. Mi quí thính gi theo dõi Duy Ái trình bày thêm chi tit trong tit mc Nhìn V Á Châu ca Ðài VOA sau ây, da theo tng thut do thông tín viên Heda Bayron gi v t vùng châu th sông Irrawaddy.

Tình hình Min Ðin vn vô cùng bi át hn 3 tháng sau trn bão

Hn 3 tháng ã trôi qua k t khi vùng châu th sông Irrawaddy ca Min in b bão Nargis tàn phá, nhng theo li ngi ng u Chng trình Thc phm Th gii ca Liên hip quc Min in, tình hình ây vn vô cùng bi át. Bà Chris Kaye cho bit i a s ngi dân trong vùng này vn không có lng thc. Mt bn phúc trình mi ây ca y Ban Hn Hp Thm nh Tình Hình Sau Bão, bao gm Liên hip quc, Asean và Min in, cho bit rng khong 924,000 ngi cn tr giúp thc phm cho ti v mùa vào tháng 11, trong lúc có khong 300,000 ngi cn c cu tr cho ti tháng t sang nm.

Trong chuyn ving thm mi ây ti mt ngôi làng Min in, thông tín viên ài VOA ã c viên thôn trng cho bit nh sau: "Vào lúc này, các nông dân và nhng ngi làm công không ai có vic gì làm. H gp rt nhiu khó khn. Chúng tôi phi da vào s lúa go và rau u b thí có cái mà n qua ngày."

Viên thôn trng nói thêm rng dân làng không có c s giúp nào ca chính ph: "Chúng tôi không h nhn c bt c th gì t chính ph. H nói là h s tip t cho chúng tôi trong nay mai. Chúng tôi ch nhn c nhng khon quyên góp t các nhà s Mandalay."

Trong khi ó, nhiu ngi Rangoon mun giúp cho ng bào ca mình trong cn hon nn và h ã tích cc óng góp cho nhng hot ng cu tr ca các tu vin Pht giáo. Tuy nhiên, nhng hot ng này cng gp phi s sách nhiu ca chính quyn quân nhân.

Mt ngi tài x taxi Rangoon ã tình nguyn chuyên ch phm vt cu tr và cho bit nh sau: "Gi ây, nhng ngi tình nguyn b gp khó khn trong vic giúp nn nhân bão lt. ôi khi vic này b chính ph cm oán. ôi khi h kim tra nhng ngi tình nguyn - kim tra lý lch ca h. Nu h là ngi ca mt ng nào ó thì h s b chính quyn bt giam."

Mt s nhân vt ni ting Min in, nh các vn ngh s, ã b chính quyn câu lu vì tham gia các hot ng cu tr bão lt. Khi cp ti tình trng àn áp này, giáo s Thitinan Pongsudhirak ca i hc Chulalongkorn Thái lan gii thích nh sau.

GS Thitinan nói: "S àn áp ây bén r rt sâu và c t chc rt tinh vi. Và bi vì không có mt xã hi dân s, không có mt nh ch khác cnh tranh, kim ch nhng hành vi c tài, c oán, cho nên dân chúng không có nhiu s chn la."

Trên ng ph Rangoon, các a CD ghi li hình nh ca s tàn phá khng khip ca bão Nargis ang c mang ra bán lén lút, nhng hình nh mà chính quyn không mun ngi dân trông thy vì e rng s có thêm mt làn sóng bt bình ni lên. Tuy nhiên, mt s các nhà quan sát cho rng iu ó s không xy ra.

V vic này, giáo s Thitinan cho bit: "Trc ây, nhiu ngi hy vng, m c, và n ãi v mt cuc ni dy bao gm nhiu thành phn dân chúng. H nói rng bão Nargis có th là phn m màn cho vic kt liu chính quyn quân nhân. Nhng tôi ngh rng iu tng phn ang din ra. Nó giúp cho quân i bám r sâu hn na. Nó làm cho ngi dân tr nên th yu hn na và phi tuân theo nhng ý mun ca chính ph."

Ch vài ngày sau khi cn bão xy ra, gii hu trách Min in ã t chc cuc trng cu dân ý v bn d tho hin pháp mi. Các nhân vt hot ng cho nhân quyn nói rng cuc u phiu ó ch là mt s giàn dng. Còn tp oàn tng lãnh cm quyn thì nói rng c tri ã chp nhn bn hin pháp vi a s áp o.

Nhiu tu vin ã m ca cho các nn nhân bão lt có ni tm trú

Ngày nay, chính quyn quân nhân không gp phi s chng i nào áng k trên b mt. Các v tu s Pht giáo lãnh o cuc ni dy c gi là 'cuc cách mng tng bào' hi tháng 9 nm ngoái hoc ã b bt hoc phi trn tránh. Hu ht các nhà s ã quay v vi cuc sng thm lng tu vin. Nhiu ngi trong s này ã óng mt vai trò rt quan trng trong công tác cu tr nn nhân bão lt.

Giáo s Thitinan ca i hc Chulalongkorn nhn xét: "Tôi ngh rng u tiên ca h ã xoay qua mt vic khác. H mun ra sc cu sng mng ngi hn là lt mt chính ph hay t chc mt cuc biu tình bày t s bt mãn i vi chính quyn."

Trong lúc tp oàn quân nhân dng nh không phi lo ngi v s bt bình ca dân chúng trong nc, các n lc quc t nhm thúc y cho công cuc dân ch hóa Min in ã tip din hôm th 5 va qua, vi cuc gp g ti Bangkok gia Tng thng M và các nhân vt tranh u ngi Min in. Phát biu trong ba tic tra vi 8 nhà dân ch và 1 nhà báo Min in ti t tht ca i s M Thái lan, Tng thng Bush nói rng ông s tìm cách thuyt phc Trung Quc giúp gii quyt vn Min in.

Tng thng Bush nói: "Chúng tôi còn có rt nhiu vic cn phi làm thuyt phc nhng ngi khác, c bit là Trung quc, h tin rng hin trng Min in là không th chp nhn c, hay h nhn thc rng tình hình Min in có th c ci thin. Trung quc là mt nc quan trng ti Hi ng Bo an Liên hip quc, là mt cng quc th gii và là mt nc láng ging ca Min in. Tôi hy vng là nh vào mi quan h tt p ca tôi vi gii lãnh o Trung quc, tôi có th thuyt phc h là tng lai Min in cn có s tham gia ca xã hi dân s. Tôi ngh rng cách tt nht thuyt phc là nói ti thái lc hu ca chính quyn Min in trong vic ng phó vi thiên tai."