Công tác tháo g mìn by vn ang c xúc tin ti Vit Nam. Phóng viên Lê Dân tìm hiu thêm v công tác này qua cuc trao i cùng ông Lê Quang, mt kin trúc s M gc Vit, ã tham gia vào vic này t 15 nm qua, cùng mt s c dân a phng.

Phó tr lý Ngoi trng Hoa K Stephen Ganyard ã n thm hai tnh Qung Bình và Qung Tr, là tnh có s lng bom mìn còn sót li t thi chin tranh nhiu nht Vit Nam. Ông Ganyard là gii chc cao cp ph trách các vn v k hoch, chng trình và hot ng ti phòng Chính tr-Quân s b Ngoi giao Hoa K, và ông cng ph trách chng trình Rà phá Bom mìn Nhân o ca Washington.

B Ngoi giao Hoa K ã lp k hoch và tài tr vic nghiên cu, ánh giá và lp bn ô nhim bom mìn, vt liu n còn sót li, gi tt là UXO. Theo d kin thì bn ã hoàn tt, nhng do vài tr ngi vào phút chót, nên s c công b vào vài tun na.

Mt trong nhng d án ngoài chính ph rà phá bom mìn và vt liu n còn sót li hot ng lâu nht và c quc t bit ti nhiu nht là Project Peace Tree, xin tm dch là 'D án Cây Hòa bình'. n thm tr s ca d án, nm khut no bên rìa th trn ông Hà, ngi iu phi viên d án là ông Lê Quang, kin trúc s M gc Vit, cho bit.

Ông Quang nói: "Tôi là Quang, h Lê, ra i ti Hà Ni và ln lên trong Sài Gòn, hc nc M. Tôi có gia ình, v và 4 con. Vào nm 91, khi chính ph M cho phép công dân M vào Vit Nam làm vic thì tôi v. ó là tháng 11 nm 91. Tôi uc ào to v kin trúc, tôi hc kin trúc bên M. Tôi v Vit Nam theo ui my d án thì có my ngui bn bên Seattle nh tôi tham gia vào giúp d án Peace Tree này. Lúc ó Peace Tree ang xây building này t tên là Danaan Parry Center mc ích là giáo dc cho các em phòng chng bom mìn, nói là phòng tránh thì úng hn. Lúc ó tôi tình nguyn, và v sau này tôi thy t chc này hay, tôi nhy qua làm luôn, t nm 2000 ti gi tôi là full-time cho Peace Tree Vit Nam. Nói úng ra thì mc ích ban u ca Peace Tree là khc phc hu qu chin tranh. Peace Tree rt nh, không có vn phòng Hà Ni cng nh không có vn phòng DC, mà ch có vn phòng Seattle thôi."

Theo ánh giá ca gii chc Hoa K thì Vit Nam ng u v các nc b ô nhim v vt liu n và bom mìn còn sót li UXO vi quy mô ln. Theo c lng thì ch riêng phía M và ng minh ã có t 1 triu ri n 5 triu tn bom, n s dng ti Vit Nam trong thi chin tranh. Trong s ó có ti 10% là vt liu n, cha tính gp s mìn by.

Trong chuyn ving thm hai tnh Qung Bình và Qung Tr, phó tr lý Ngoi trung Hoa K Stephen Ganyard nhn mnh n s cn thit - nh bin pháp dò tìm, phá hy vt liu n còn sót li, giáo dc tuyên truyn cho ngi dân bit phòng tránh, h tr các nn nhân b khuyt tt v bom mìn.

Trong thc t thì nhng công tác ó ã uc các t chc t thin quc t ngoài chính ph tin hành t mt thi gian khá dài, vi nhng i tuyên truyn lu ng và a phn ging dy v cách nhn bit bom mìn vào hc ng.

Ông Lê Quang di cn ma to mùa hè cho bit: "Ði tuyên truyn lu ng s i ti tng xã, tng làng tuyên truyn. Sau ó ai còn thc mc thì còn có mt s hotline gii thích thêm. Tuyên truyn bng ming xong ri, còn cn làm cho ngi ta có mt s thói quen qua radio, qua TV, thì chng trình ó mi bt u vào nm nay. Có l s gim thiu c s tai nn bom mìn. Hàng nm, có cái kh là bom mìn c thit k rt là tt, ri các cháu ln lên. Nhng em vào cp 1 thì cha bit gì ht, nên c phi hun luyn li. Còn phi hun luyn các bà m na, h giúp hun luyn con cái ca mình, nhng còn nhng hn ch, nh các em trên ng i hc v nhà thì làm sao kim soát ni."

Gn ây nht, ch mi hai tháng trc, 3 hc sinh cp 2 ti xã Tân Hip, huyn Hi Lng, tnh Qung Tr, a thit mng vì bom mìn còn sót li. Mt trong nhng ngui cha các em nn nhân cho bit.

Ông nói: "Tôi là b ca cháu, Phm Nhu Nu. Cháu b nn ây là Phm Nhu Hi. Thi gian cháu ngh hè ph cha m, giúp vic a trâu sang, thì gp mt ng, không bit, chng qua hn ri ro vy. C ba a luôn, ba a cùng mt lp, có a nh vô na, hc lp 5. Nhà có hai con trâu, a qua bên kia sông...ri gp nn."

Phó tr lý Ngoi trng Hoa K Stephen Ganyard ng ý hy vng s cng tác M-Vit trong công tác rà phá bom mìn s c m rng trong thi gian ti, ng thi ông cng kêu gi các nhà tài tr trên th gii h tr giúp Vit Nam làm sch bom mìn và các vt liu n.