S phát trin ca mng Internet ã dn ti s xut hin ca nhiu công ngh mi. Mt s khá ln nhng công ngh mi này hin ang c s dng to ra nhng môi trng hc tp rt có hiu qu trong lãnh vc giáo dc. Trong câu chuyn 'Khoa hc và i sng' hôm nay, Nguyn Lê xin mang n quý thính gi bài th ba và cng là bài cui cùng ca lot bài nói v Thi i Thông tin, cp ti nhng ng dng ca các công ngh này cp i hc. Bài này da trên tng trình ca TTV ài VOA Jill Moss.

Giám c iu hành Facebook Mark Zuckerberg

Trong 2 bài trc, chúng tôi ã trình bày s lc lch s và s quan trng ca thông tin. Chúng tôi cng ã nói n s phát trin ca mng li Internet, mt công c ã giúp cho hu nh bt c ai có mt máy in toán u có th chia s nhng li ích ca iu c gi là Thi i Thông tin.

Các công trình nghiên cu cho thy mng li toàn cu c gii tr yêu thích c bit. Vì vy, các trng i hc và cao ng ang chú ý n nhng tin b có th thc hin c trong vic hc tp bng cách s dng công ngh ging dy da vào mng li này. Ví d, Trng i hc George Mason Thành ph Fairfax thuc Bang Virginia ca Hoa K hun luyn cho các giáo s ca trng v công ngh ging dy. Các giáo s c hc cách dùng nhng công c mi nht ca mng li toàn cu nâng cao cht lng lp hc.

Ông Rick Reo là mt chuyên viên thit k công ngh ging dy ti i hc George Mason. Ông nói rng ngh s phm ã bc vào thi k Web 2 chm 0. Ông gii thích, Web 2 chm 0 là mt thut ng tip th xác nh s i mi ca mng li toàn cu t khi th k 21 bt u. Theo ông, bt c mt công c nào c mng li toàn cu h tr mà có tính cách áng chú ý, hu ích, d hc và min phí thì u thuc th h Web 2 chm 0.

Dch v liên mng xã hi là mt công c nh th. ây là mt trang web giúp ngi ta tìm kim nhng ngi có cùng s thích, to bn sc cá nhân, trao i thông tin và cùng làm vic vi nhau. Facebook và MySpace là hai trang Web liên mng xã hi rt ph bin Hoa K và trên th gii.

Educause là mt t chc phi li nhun h tr vic s dng công ngh thông tin trong lãnh vc giáo dc. Nhóm này nói rng có ti 90 phn trm sinh viên i hc M ã lp các trang Web Facebook. Các trang Web liên mng xã hi cng cung cp mt phng cách tip cn vi sinh viên bên ngoài lp hc. Chuyên viên thit k công ngh ging dy Rick Reo nói rng các sinh viên dùng Facebook hoc MySpace thng xuyên ngang vi vic m hp th email ca trng i hc ca h.

ánh du a ch Internet xã hi là mt công ngh thuc th h Web 2 chm 0. Các giáo s có th dùng công ngh này trong vic nghiên cu riêng, nhng nó cng là mt công c hu ích trong lp hc. Khi quý v lu tr a ch mt trang Web mà quý v mun vào xem li trên máy in toán ca quý v, quý v ã ánh du a ch này. Vic ánh du a ch Internet xã hi cho phép ngi s dng lu tr nhiu a ch c su tp dùng riêng hoc chia s vi ngi khác.

Khi quý v ánh du mt a ch trang Web, quý v cng dùng mt t có tính cách mô t t cho nó mt cái tên. Ví d, quý v có t cho a ch trang Web voatingvit.com nhng cái tên nh thông tin, tin tc, hc, dy, v.v. Tên a ch giúp ngi s dng t chc, sp xp các a ch trang Web mt cách có h thng. Ngi s dng cng có th thy c có bao nhiêu ngi ã dùng cái tên a ch ó và có th truy tìm tt c các ngun thông tin ã c t cho cái tên ó.

Chuyên viên thit k công ngh ging dy Rick Reo nói rng vic ánh du a ch Internet xã hi c bit hu ích trong vic to ra mt b su tp nhng ngun thông tin chia s vi nhng ngi khác. Ví d, mt giáo s môn sinh hc có th yêu cu sinh viên ca mình ánh du nhng a ch trang Web nói v cây ci và bông hoa. Các sinh viên s cùng làm vic vi nhau lp ra danh sách các a ch này. Khi làm xong, các sinh viên s có mt nhóm nhng ngun thông tin giúp h hoàn thành công vic nghiên cu, hc tp ca h.

Podcasting cng là mt công ngh ging dy rt ph thông. T podcasting này c to ra cn c vào cái tên ca máy nghe nhc iPod rt ph bin ca công ty Apple. iPod là máy nghe nhc k thut s nh cho phép ngi s dng np thng âm nhc t máy in toán nghe li v sau.

Thut ng podcasting ngày nay không còn ch liên h duy nht vi máy iPod, mà còn bao hàm bt c mt kt hp nào ca các phn mm và phn cng khác nhau giúp ngi s dng np xung nhng tp âm thanh và iu khin khi nghe li nhng âm thanh ó. Bt c ai có mt máy in toán hin i u có th to ra, cung cp và np xung mt chng trình podcast t mng Internet.

Podcasting cng to thêm tính cách di ng cho công tác giáo dc. Bng phng pháp này, các thy giáo có th làm cung cp các bài ging cho nhng hc sinh vng mt. Các chng trình podcast cng cho phép hc sinh-sinh viên nghe c ý kin ca các chuyên gia khác không phi là thy dy mình.

iPod ca công ty Apple

Chuyên viên thit k công ngh ging dy Rick Reo nói rng Trng i Hc George Mason là mt trong s nhiu c s giáo dc c gi là “i hc iTunes” trên th gii. Công ty Apple ã cho phép các trng i hc s dng ca hàng iTunes ca h trên mng Internet. Các chng trình Podcast do các trng hc to ra c lu tr trong các máy phc v ca công ty Apple. Bt c ai cng có th np xung các t liu giáo dc min phí t ca hàng iTunes ca Công ty này. Các i hc Stanford, Yale, Duke và Vin Công ngh Massachusetts-tc MIT-là nhng c s giáo dc khác cung cp các t liu bng âm thanh hay hình nh cho mi ngi np xung min phí.  

Các chng trình podcast c np vào máy in toán bng mt công ngh c gi là RSS. Nhiu ngi to thông tin trên mng Internet cung cp nhng thông tin ó mt cách trc tip n nhng ngi s dng công ngh RSS. Trong ví d v v giáo s sinh hc ã nêu trong mt on trc, giáo s này có th yêu cu sinh viên ca mình ng ký nhn các thông tin c cung cp bng công ngh RSS bi nm trang Web khoa hc rt ph thông. nhn c nhng thông tin này, các sinh viên cn ng ký np xung mt b c RSS min phí, ting Anh gi là reader hay aggregator. Các công c truy tìm nh Google và MyYahoo u cung cp các b c min phí.

Mt khi các sinh viên ã ng ký có b c RSS, b c này phi c ni kt vi nhng trang Web khoa hc mà hc a thích. Vic ni kt này c gi là thuê bao. ây là mt công vic d làm; sinh viên ch vic tìm du hiu RSS trên trang Web.

Công ngh RSS giúp ngi s dng truy cp c nhng t liu mi trên các trang Web mà h chú ý. Chng trình phát thanh bng Anh ng c chm ca ài VOA cng cung cp các thông tin và t liu qua RSS. Mun nhn c các thông tin này, xin quý v vào a ch voaspecialenglish.com, và http://www.voanews.com/vietnamese/rss.cfm ca Ban Vit Ng.

Wiki - hay còn c gi là công trình m, cng ã tr thành mt công ngh Web 2.0 ph bin trong vic giáo dc. Chúng ta hãy quay li vi lp hc v sinh hc ca chúng ta. Gi s v giáo s ca lp hc quyt nh a các sinh viên i dã ngoi thu thp cây c và bông hoa. Trong trng hp này, các sinh viên cn làm vic chung vi nhau quyt nh phi mang theo nhng gì trong chuyn i dã ngoi này. ây, mt wiki có th giúp ích c cho h. Wiki là mt trang Web mà bt c ai cng có th to ra, biên tp hay thay i thông tin c thu thp trên trang này. Âm thanh, video và hình nh cng có th c thêm vào mt wiki.

Wiki ph thông nht trên Internet là Wikipedia. ây là mt bách khoa toàn th thông tin min phí v nhân vt, ni chn, s vt, s kin và ý tng mà bt c ai cng có th vit, b chính, hay biên tp. Wikipedia c a lên mng ln u tiên nm 2001. Ngày nay, trang Web này có trên 10 triu bài vit bng hn 250 th ting. Trong s này có hn 2 triu bài bng ting Anh. Mi bài c ni kt vi nhng bài khác ca Wikipedia hay ca các trang Web khác.

Educause, mt hip hi bt v li Hoa K ch trng thng tin giáo dc i hc bng cách thúc y vic s dng công ngh thông tin mt cách thông minh, loan tin rng Wikipedia là trang Web có nhiu c gi vào hàng th 8 nc M. Các sinh viên i hc dùng nó làm công c nghiên cu ch yu. Nhng nó ã b nhiu c s giáo dc phê phán, bi vì có th có ngi a nhng thông tin sai lc vào Wikipedia. Ví d, Phân khoa lch s ti Trng i hc Middlebury Hoa K ã cm sinh viên dùng Wikipedia làm công c nghiên cu. Bin pháp này ã c a ra sau khi có nhiu sinh viên lp li mt thông tin sai lc nh nhau trích t mt bài vit trên Wikipedia.

Wikipedia là trang web có nhiu c gi vào hàng th 8 nc M

Các trng i hc khác ang dùng Wikipedia dy cho sinh viên cách vit v mt tài mà không cn a ra mt ý kin cá nhân. Ti Trng i hc Columbia Thành ph New York, các giáo s ã cho sinh viên vit bài hay biên tp các bài cho Wikipedia luyn tp cách vit mt cách vô t.

Có l hình thc công ngh Web 2.0 c nhiu ngi bit n nht là Web log-nht ký Web - hay gi tt là blog, và ngi vit nhng nht ký này c gi là blogger. Theo tin tc cho bit thì hin nay có hn 100 triu blog trên toàn th gii. Mt blog là mt su tp nhng bình lun cá nhân trên mng và nhng ni kt vi các trang Web khác. Bt c ai cng có th to ra mt blog bng cách dùng nhng a ch nh blogger.com hoc wordpress.com. Các blogger thng hot ng chung vi nhau trong nhng cng ng nh. H c nht ký ca nhau, ni kt nht ký cá nhân vi nhau, hay a tin v nhng phát biu ca các blogger khác.

Mi nht ký c a lên mng u có th tr thành mt cuc tho lun thông qua nhng nhn xét hay bình phm ca ngi c. Có nhiu loi blog, k c blog cá nhân, blog chính tr, và bloc gii trí. Trong gii i hc, các giáo s dùng blog truyn t ý kin ca mình hay m mt cuc tho lun vi các nhà giáo dc khác. Sinh viên cng dùng blog trình bày ý kin cá nhân hoc ý kin chung ca lp hc.    

Còn có nhiu cách khác s dng công ngh thông tin trong lãnh vc giáo dc. Chúng tôi ch mi cp n mt s ít nhng phng cách ó trong lot bài nói v Thi i Thông tin này. Ví d, còn có iu gi là nhng th gii o và trò chi o, k thut xut bn qua mng, chia s nh chp v.v. Khi nói n công ngh thông tin trong lãnh vc i hc, ông Rick Reo, chuyên viên thit k công ngh ging dy ti i hc George Mason Bang Virginia, cho rng kh nng ng dng ca nó là vô cùng vô tn.